⚖️ Бил, корго, талап кыл

Эмгек укуктарыңыз

Укуктарыңызды билиңиз, аларды коргоңуз. Бул баракчада кадам-кадам нускамалар бар.

📋 Негизги укуктарыңыз

📋

Эмгек келишими

Иштеп баштаардан мурун милдеттүү түрдө кол коюлуш керек. Жазуусуз иш — мыйзамсыз.

💰

Эмгек акы

Айына бир жолудан кем эмес берилүүгө тийиш. Кечиктирүү мыйзамды бузат.

🏖️

Өргүү

Жылда жок дегенде 28 күн акылуу өргүүгө укугуң бар.

⏰

Иш убактысы

Жумасына 40 саат норма. Ашык иш өзүнчө акылануу керек.

🏥

Ооруга каршы бюллетень

Эмгек мамилеси бар ар бир адамга акы төлөнөт. Дарыгерден бюллетень алуу керек.

👶

Декрет өргүү

Аялдарга: 126 күнгө чейин (босоногуна 70 + кийин 56). Кош бала төрөгөндө 140 күн.

📉

Кыскартуу / КОТ

Кыскартса — 2 ай мурун эскертүү + компенсация. КОТ — кызматтык ийгиликсиздик үчүн.

🚪

Өз каалоо менен кетүү

14 күндүк эскертүү менен кетүүгө укугуңуз бар. Жумуш берүүчү уктатпай жатса — арыз жазыңыз.

🚨 Бузулса эмне кылуу керек?

💰 Эмгек акы берилбей жатса

  1. Документтерди чогултуу: келишим, табель, жазышуу
  2. Жумуш берүүчүгө расмий кат жазыңыз (2 нуска)
  3. Эмгек инспекциясына кайрылыңыз: 0312 32-26-31
  4. Прокуратурага же сотко кайрылыңыз

🚪 Себепсиз иштен чыгарышса

  1. Иштен чыгаруу буйругун сураңыз (жазуу жүзүндө)
  2. Эмгек инспекциясына 14 күндүн ичинде кайрылыңыз
  3. Сотко доо арыз менен кайрылууга болот

💡 Беремендик/декрет мезгилинде иштен чыгаруу — ТАПТАКЫР мыйзамсыз!

📋 Эмгек келишими жок иштетишсе

  1. Иштегениңизди тастыктаган далилдерди сактаңыз
  2. 3 күндөн ашык иштесеңиз — эмгек мамилеси расмий деп эсептелет
  3. Эмгек инспекциясына кайрылыңыз

⏰ Ашык ишке мажбурлашса

  1. Жумасына 40 сааттан ашык иш — сиздин макулдугуңуз менен гана
  2. Ашык иш үчүн 1.5 эсеп төлөнүшү керек
  3. Документтештирүү: ашык иштеген күндөрүңүздү жазып алыңыз

💵 Минималдык эмгек акы (МРОТ)

💰

2024–2025 МРОТ

  • МРОТ: 3 760 сом/айына (2024)
  • Мамлекеттик кызматта — тарифтер
  • МРОТ'тан төмөн — мыйзам бузуу!
📊

Эмгек акынын түрлөрү

  • Оклад — туруктуу сумма
  • Тарифтик ставка — саат/күнүнө
  • Сдельная — иш санына жараша
  • Бонус, премия — кошумча
🧾

Кармалуулар

  • НДФЛ: 10% — иш берүүчү кармайт
  • ССПК (пенсия): 8%
  • ОМС: 2% — иш берүүчүдөн

⏱️ Сынак мерзими

📋 Негизги эрежелер

  1. Максималдуу: 3 ай (жетекчилер үчүн — 6 ай)
  2. Сынак мезгилинде да толук эмгек акы!
  3. Сынак мерзими келишимде жазылышы керек

🚫 Кимге сынак мерзими болбойт

  1. Жаш адистер — биринчи жумуш
  2. Беременные аялдар
  3. Конкурс аркылуу алынгандар
  4. 18 жашка толо элек жаштар

⚠️ Сынак мезгилинде иштен чыгаруу

  1. Иш берүүчү 3 күн мурун эскертет
  2. Сен да 3 күн мурун эскерте кете аласың
  3. Компенсация: жедел кыскартуу үчүн жок

🏠 Алыстан иш — укуктарыңыз

📝

КР мыйзамы

  • 2023-жылдан КР ЭК-да расмий
  • Келишимде жазылышы керек
  • Бирдей укуктар сакталат
💻

Жабдуулар жана чыгымдар

  • Иш берүүчү жабдуу берет
  • Интернет жана электр — сүйлөшүү
  • Шарттар келишимде болушу керек
⏰

Иш убактысы

  • 40 саат норма сакталат
  • 'Байланышуу укугу' — иш убактысында
  • Ашык иш — буйрук + акы

⚖️ Эмгек келишими vs ГПХ

📋

Эмгек келишими

  • ✅ Өргүү, ооруга бюллетень
  • ✅ Декрет өргүүсү
  • ✅ Пенсиялык жарым
  • ✅ Кыскартуу компенсациясы
  • ✅ Эмгек книжкасы
📃

ГПХ — жарандык келишим

  • ❌ Өргүү жок
  • ❌ Бюллетень жок
  • ❌ Декрет жок
  • ⚠️ Пенсиялык өзүңүз төлөйсүз
  • ⚠️ Долбоор бүткөндө — иш да бүтөт
⚠️

Айрым иш берүүчүлөр туруктуу жумушкерлерди ГПХ менен расмийлештирет — бул мыйзамды бузуу. Туруктуу жумуш болсо — эмгек инспекциясына кайрыл!

📞 Кайда кайрылуу керек

🏛️
Эмгек инспекциясы
0312 32-26-31

Бишкек: Московская 179

⚖️
Прокуратура
102

Же 0312 32-22-22

👮
Милиция
102

Же 117 (мобилдик)

🆘
Адам сатууга каршы
0 800 800 425

Бекер, 24/7